Otelde ADR nedir ve nasıl hesaplanır

ADR nedir ve nasıl hesaplanır? Oda karması ve kanal etkisiyle ortalamanın neyi gizlediğini görün, doğru okuma yöntemini öğrenin.

10 dk okumaRead in English

Yazı bilgisiGelir Yönetimi
İçindekiler

ADR nedir ve otel gelirinde neyi ölçer

ADR (average daily rate, ortalama günlük oda fiyatı), satılan bir oda gecenin ortalama fiyatıdır: oda gelirini satılan oda gecesi sayısına bölersiniz. Bu sayı brüt oda fiyatı listesinden değil, gerçekleşen satıştan çıkar; bu yüzden indirimleri, acente fiyatlarını ve ücretsiz konaklamaları kendi içinde taşır. Tek başına bir kâr göstergesi değildir: oda başına ne kazandığınızı söyler, kaç oda sattığınızı söylemez.

ADR'yi doğru okumak için üç şeyi ayırmanız gerekir: hangi gelirlerin paya girdiği, hangi oda gecelerinin paydaya girdiği ve hangi dönemin ölçüldüğü. Bu üç tanım otelin içinde yazılı olmazsa aynı ay için ön büro, muhasebe ve sahip farklı bir ADR görür ve toplantı sayı tartışmasına döner. Otelde ADR nedir sorusuna herkesin aynı yanıtı vermesi, formülü bilmesinden çok tanımın yazılı olmasına bağlıdır.

ADR'yi kurarken otelin sahibinin hangi sorusunu yanıtladığını bilin; oda fiyatı ile doluluk oranı ayrı sorulardır ve ADR yalnızca birincisine bakar. Hangi gelir göstergesi otel sahibinin hangi sorusunu yanıtlar sorusunu netleştirmeden rapor kurmak, her ay aynı tartışmayı yeniden yapmak demektir.

Ortalama oda fiyatı (ADR) nasıl hesaplanır

Formül tektir: ADR = toplam oda geliri / satılan oda gecesi sayısı. Zor olan formül değil, iki tarafı da aynı tanımla doldurmaktır; pay ve payda aynı dönemi, aynı para birimini ve aynı oda kapsamını anlatmalıdır. Bir gece için hesaplıyorsanız o günün gelirini o günün satılan oda gecesine bölün, ayı ölçüyorsanız ayın tamamını aynı şekilde toplayın.

Paya hangi gelirler girer

Paya yalnızca oda satışından gelen gelir girer: oda fiyatı, kahvaltı oda fiyatına dahilse o kısım, ek yatak ve odaya bağlı paket unsurları. Restoran, bar, spa ve toplantı geliri paya girmez; onlar oda dışı gelirdir ve ADR'yi yapay olarak şişirir. Misafir hesabındaki minibar ve telefon gibi harcamalar da oda geliri sayılmaz; bu ayrımı muhasebeyle bir kez netleştirin, sonra her ay aynı şekilde uygulayın.

Paydaya hangi oda geceleri girer

Paydaya satılan her oda gecesi girer: acente ve tur operatörü allotmanından kullanılan odalar, grup bloklarından bloktan kullanılan oda sayısı (pick-up), günübirlik oda ve ücretsiz konaklama. Ücretsiz konaklamayı paydaya koyup paya sıfır gelir yazarsanız ADR düşer ve bu doğrudur, çünkü o oda gelir getirmeden dolmuştur. House use ve bakım için kapatılan odalar satılmadığı için paydaya girmez.

Örneğin 60 odalı bir otelde bir gecede 48 oda satıldı ve oda geliri 96.000 TL oldu; o gecenin ADR'si 96.000 / 48 = 2.000 TL'dir. Aynı gecede 2 oda ücretsiz konaklamayla dolduysa payda 50 oda gecesi olur ve ADR 96.000 / 50 = 1.920 TL'ye iner; oda geliri değişmedi, ortalama değişti.

Brüt ve net ADR arasındaki fark

Brüt ADR misafirin ödediği oda fiyatından, net ADR ise komisyon ve acente ücreti düştükten sonra otelde kalan tutardan hesaplanır. Aynı satışta brüt ADR 2.000 TL iken net ADR komisyon oranı kadar düşük çıkar; hangisini konuştuğunuzu yazmadan iki oteli ya da iki kanalı karşılaştırmayın. Kanal karması değiştiğinde brüt ADR sabit kalsa bile net ADR oynar, çünkü tahsil edilen tutar değişir.

Ortalama neyi gizler: oda karması ve fiyat karması

ADR bir ortalamadır ve ortalamalar dağılımı saklar: aynı ADR'ye çok farklı iki satış karmasıyla ulaşabilirsiniz. Otelinizde iki hafta aynı ADR'yi tutturup birinde standart odaları dolu, diğerinde süitleri dolu satmış olabilirsiniz; ortalama ikisini aynı gösterir. Bu yüzden ADR'yi tek sayı olarak değil, arkasındaki oda tipi ve kanal dağılımıyla birlikte okuyun.

Oda tipi karması ortalamayı nasıl kaydırır

Oda tipleri arasındaki fiyat farkı açıldıkça aynı doluluk oranı çok farklı ADR üretir; süit satışı bir gecede ortalamayı yukarı çeker, standart oda ağırlığı aşağı çeker. Oda tipi karmasını sabit varsayıp ADR hedefi koymak, satış ekibine ulaşamayacağı bir sayı vermek olabilir. Önce hangi oda tipinden kaç gece sattığınıza bakın, sonra ADR'yi okuyun. Oda tipleri arasındaki fiyat farkı neye göre belirlenir sorusunun yanıtı değiştiğinde karmayı da yeniden okumanız gerekir.

Örneğin 40 odalı bir otelde bir gecede 20 standart oda 1.500 TL'den, 6 süit 4.000 TL'den satıldı; oda geliri 20 x 1.500 + 6 x 4.000 = 54.000 TL, satılan oda gecesi 26 ve ADR 54.000 / 26 = 2.077 TL olur. Ertesi gece aynı 26 odada 24 standart ve 2 süit satılsa oda geliri 24 x 1.500 + 2 x 4.000 = 44.000 TL ve ADR 44.000 / 26 = 1.692 TL'ye düşer. Doluluk oranı iki gecede de aynıdır, ADR ise belirgin biçimde farklıdır.

Kanal karması ortalamayı nasıl kaydırır

Aynı oda, doğrudan satışta, bir OTA'da (online seyahat acentesi) ya da bir tur operatörü allotmanında farklı bir net fiyat bırakır. Bir hafta doğrudan satış ağırlıklı, diğer hafta acente ağırlıklı dolduğunda brüt ADR benzer görünürken otelde kalan tutar değişir. ADR raporunuzu kanal kırılımıyla birlikte çekin; tek satırlık ADR, kanal kararınızın sonucunu göstermez. İndirim kararını verirken fiyat indirimi doluluk artışıyla kendini ne zaman ödemez sorusunu da aynı kırılımdan yanıtlayın.

Örneğin 80 odalı bir otelde bir haftada 400 oda gecesi satıldı; 240'ı doğrudan 2.500 TL'den, 160'ı acente üzerinden yüzde on beş komisyonla yine 2.500 TL brüt fiyattan. Brüt oda geliri 400 x 2.500 = 1.000.000 TL ve brüt ADR 2.500 TL'dir; net oda geliri 240 x 2.500 + 160 x 2.500 x (100 - 15) / 100 = 600.000 + 340.000 = 940.000 TL ve net ADR 940.000 / 400 = 2.350 TL olur. Ertesi hafta aynı 400 oda gecesinin 160'ı doğrudan, 240'ı acenteden satılsa net ADR 910.000 / 400 = 2.275 TL'ye iner; brüt ADR yine 2.500 TL'dir.

ADR tek başına neden yetmez

ADR yalnızca sattığınız odanın fiyatını söyler, o odayı satmak için ne kadar oda boş bıraktığınızı söylemez. Fiyatı yükseltip daha az oda satmak ADR'yi yukarı çeker, toplam oda gelirini aşağı çekebilir; tek göstergeye bakıp karar vermek bu yüzden risklidir. ADR'yi her zaman doluluk oranı ve toplam oda geliriyle aynı tabloda okuyun.

ADR, doluluk oranı ve RevPAR birlikte nasıl okunur

RevPAR (oda başına gelir) ADR ile doluluk oranının çarpımıdır ve ikisinin ayrı ayrı anlattığı şeyi tek sayıda birleştirir; ADR düşerken doluluk artıyorsa RevPAR'ın yönü kararı verir. Üçünü birlikte okumak, fiyat hamlesinin işe yarayıp yaramadığını gösterir. Hangi göstergenin hangi soruya baktığını netleştirmek için bu üçlüyü aynı rapor sayfasında tutun; otel KPI hesaplayıcı rehberi bu üçlünün birlikte okunmasını adım adım anlatır.

Örneğin 50 odalı bir otelde bir gecede 30 oda 2.000 TL'den satıldığında oda geliri 60.000 TL, doluluk oranı yüzde 60, ADR 2.000 TL ve RevPAR 60.000 / 50 = 1.200 TL olur. Fiyat 1.800 TL'ye inip 36 oda satıldığında oda geliri 64.800 TL, doluluk oranı yüzde 72, ADR 1.800 TL ve RevPAR 64.800 / 50 = 1.296 TL olur; ADR düştü, oda geliri ve RevPAR yükseldi. Tersi de olabilir: fiyat 2.200 TL'ye çıkıp 26 oda satılsa oda geliri 57.200 TL ve RevPAR 1.144 TL'ye iner.

ADR'yi hangi dönemde ve hangi kırılımda çekmeli

Aylık tek ADR, sezon içindeki hafta sonu ve hafta içi farkını, bayram ve fuar gecelerini düzleştirir; karar için günlük ve haftalık kırılım gerekir. Örneğin aynı ay içinde bir hafta sonu 3.500 TL, bir salı 1.400 TL ADR üretebilir; ay ortalaması ikisini de saklar. Raporu oda tipi, kanal ve gün tipi kırılımıyla çekin, tek satırlık ay ortalamasıyla fiyat kararı vermeyin.

ADR'yi kendi otelinizde nasıl kontrol edersiniz

Kontrol, ADR'yi bir kez elle hesaplayıp sistemin verdiği sayıyla karşılaştırmakla başlar; fark çıkıyorsa tanım farkı vardır, hesap hatası değil. Bunu ay kapanışında bir kez yapın ve farkı doğuran kalemi yazın.

  • Oda geliri raporunu çekin ve içinde restoran, bar, spa ile minibar geliri olup olmadığına bakın; varsa çıkarın.
  • Satılan oda gecesi sayısını ücretsiz konaklama, günübirlik oda ve house use kalemleriyle ayrı ayrı karşılaştırın; hangisinin paydada olduğunu yazın.
  • Aynı dönem için brüt ve net ADR'yi yan yana koyun; komisyon ve acente ücreti düşülmüş tutarı ayrı satırda görün.
  • ADR'yi oda tipi ve kanal kırılımıyla çekin; hangi oda tipinin ve hangi kanalın ortalamayı çektiğini işaretleyin.
  • Gün sonu (night audit) kapanışında oda geliri ile ön büronun satış sayısının tuttuğunu doğrulayın; tutmayan gün, ADR'nin de tutmadığı gündür.

Bu kontrolü her ay tekrarlamak zorunda değilsiniz; bir kez tanımları yazıya döküp raporu o tanıma göre sabitlediğinizde, sonraki aylarda yalnızca sapmayı izlersiniz. Tanımı yazılı tutmanın faydası, el değiştiren bir ekipte bile aynı sayının aynı şeyi anlatmasıdır.

ADR'yi fiyat kararında nasıl kullanırsınız

ADR bir hedef değil, kararın sonucudur; önce hangi geceyi kaça satmak istediğinize karar verirsiniz, ADR o kararın ortalaması olarak çıkar. ADR'yi hedef koyup fiyatları ona göre ayarlamak, talebi olmayan bir geceye fiyat yazmakla sonuçlanabilir. Kararı gün ve segment bazında verin, ortalamayı sonra okuyun.

İndirim ADR'yi ve oda gelirini nasıl etkiler

Bir indirimin kendini ödeyip ödemediği, kaç ek oda sattığına bağlıdır; ADR düşerken oda gelirinin artması gerekir, yoksa indirim yalnızca fiyatı aşağı çekmiştir. Kararı verirken indirimin uygulanacağı geceleri, o gecelerin mevcut rezervasyon artışını (pick-up) ve satışa açık oda sayısını yan yana koyun.

Örneğin 100 odalı bir otelde bir hafta sonu 70 oda 2.000 TL'den satılıyor; oda geliri 140.000 TL ve ADR 2.000 TL. Yüzde on indirimle 80 oda 1.800 TL'den satılırsa oda geliri 80 x 1.800 = 144.000 TL ve ADR 1.800 TL olur; indirim kendini 4.000 TL ile öder. Aynı indirim yalnızca 75 oda satarsa oda geliri 75 x 1.800 = 135.000 TL'ye iner; ADR 1.800 TL'dir ama oda geliri 5.000 TL eksiktir.

Grup ve acente fiyatı ADR'yi nasıl çeker

Grup bloğu ve acente allotmanı düşük fiyatlı ama garantili oda getirir; bunlar paydaya girdiğinde ADR düşer, oda geliri ise yükselir. Kararı verirken bloğun release süresini ve bloktan kullanılan oda sayısını (pick-up) izleyin; blok dolarsa düşük ADR kabul edilebilir, dolmazsa boş kalan oda gecesi hem ADR'yi hem geliri aşağı çeker.

Örneğin 120 odalı bir otelde bir hafta 500 oda gecesi satıldı; 380'i bireysel 2.400 TL'den, 120'si grup bloğundan 1.600 TL'den. Oda geliri 380 x 2.400 + 120 x 1.600 = 912.000 + 192.000 = 1.104.000 TL ve ADR 1.104.000 / 500 = 2.208 TL olur. Grup bloğu hiç gelmeseydi ve o 120 oda gecesi satılmasaydı ADR 2.400 TL görünürdü ama oda geliri 912.000 TL'de kalırdı; düşük ADR burada 192.000 TL daha fazla gelir demektir.

ADR raporunda en sık yapılan tanım hataları

ADR'deki hatalar hesap hatası değil tanım hatasıdır; aynı otelde iki raporun farklı sayı vermesi pay ve paydanın farklı doldurulmasından çıkar. Aşağıdaki kalemleri kendi raporunuzda tek tek işaretleyin.

  • Oda dışı geliri paya katmak: restoran, bar ve spa geliri ADR'yi şişirir, oda fiyatı olduğundan yüksek görünür.
  • Ücretsiz konaklamayı paydadan çıkarmak: oda gelir getirmeden dolduğu hâlde ortalama yükselir.
  • Komisyonu düşmeden net ADR demek: brüt ve net karışır, kanal karşılaştırması yanlış çıkar.
  • Acenteden gelen rezervasyonu yalnızca tahsil edildiği gün saymak: oda gecesi konaklama tarihine yazılmazsa ayın ADR'si kayar.
  • Farklı para birimlerini aynı toplamda karıştırmak: dövizle gelen acente fiyatı TL gelirle toplanırsa pay bozulur.

Bu hataların hiçbiri otelin kötü yönetildiğini göstermez; çoğu, raporu kuran kişinin o gün verdiği tanımdan kalır ve ekip değişince sessizce değişir. Tanımı yazıya dökmek, hatayı bulmaktan daha kalıcı bir çözümdür.

Bu yazıyı paylaşın

Sıkça Sorulan Sorular

ADR ile oda fiyatı aynı şey mi

Değil: oda fiyatı tek bir odanın etiketidir, ADR ise satılan bütün oda gecelerinin ortalamasıdır. Örneğin oda fiyatı 2.500 TL olan bir otelde indirimler, acente fiyatları ve ücretsiz konaklamalar yüzünden ADR 2.100 TL çıkabilir.

ADR hesabına kahvaltı ve ek yatak girer mi

Oda fiyatına dahil edilmişse girer, ayrı satılıyorsa girmez; önemli olan otelin bu ayrımı yazılı tutması ve her ay aynı şekilde uygulamasıdır. Ek yatak oda gelirine yazılıyorsa paya girer, oda gecesi sayısına eklenmiyorsa paydaya girmez.

ADR mi RevPAR mı, hangisine bakmalıyım

Fiyat kararını izliyorsanız ADR'ye, toplam oda performansını izliyorsanız RevPAR'a bakın; RevPAR ADR ile doluluk oranını birleştirdiği için fiyat hamlesinin net sonucunu gösterir. İkisini aynı sayfada tutun, tek başına birini okuyup karar vermeyin.

Grup ve acente satışı ADR'yi düşürüyorsa neden kabul edilir

Çünkü o odalar aksi hâlde boş kalacaksa düşük fiyatlı satış oda gelirini artırır; ADR düşer ama toplam gelir yükselir. Kararı verirken bloktan kullanılan oda sayısını (pick-up) ve release süresini izleyin; blok dolmuyorsa o oda geceleri gerçekten boşa çıkıyor demektir.

ADR'yi hangi kırılımda çekmeliyim

Karar için günlük ve haftalık, sahip raporu için aylık çekin; her çekişte oda tipi, kanal ve gün tipi kırılımını yanına koyun. Tek satırlık ay ortalaması hafta sonu ile hafta içini düzleştirir ve fiyat kararına yetmez.

Okudunuz. Şimdi otelinize bakalım.

Ücretsiz incelemede otelinizin bugün nasıl sattığını birlikte görürüz.

İncelemenizi isteyin

İnceleme ücretsizdir.